Er was eens een houthakker…..

Op zijn eerste dag bij zijn nieuwe werkgever ging hij enthousiast aan het werk. Hij kapte achttien bomen. De volgende dag stond hij wat vroeger op, vastbesloten om het nog beter te doen. Hij kapte vijftien bomen. “Ik zal wel moe zijn”, dacht hij. “Morgen gaat het vast weer beter. ”De volgende dag kapte hij er negen, daarna vijf en de laatste dag was hij de hele middag bezig om zijn tweede boom te kappen. Ongerust over zijn toekomst bij het bedrijf ging hij naar zijn leidinggevende en die vroeg hem: ”Wanneer heb je voor het laatst je bijl geslepen? ”Hij antwoordde: “Slijpen? Ik heb geen tijd gehad om te slijpen, want ik heb het veel te druk met kappen.”

Veel bekende Amerikaanse bestselling-auteurs op het gebied van leiderschap, zoals Stephen Covey en John Maxwell, maken in hun boeken veelvuldig gebruik van dit soort houthakkersmetaforen. Welke lessen in zelfmanagement kunnen we als professionals uit deze in managementkringen bekende parabel van de houthakker halen?

Les 1

Zorg voor jezelf. Doe niet zoals de houthakker, die het zo druk had met houthakken dat hij geen tijd nam om zijn bijl te slijpen, maar zorg er liever voor dat je even op adem komt. Daarmee kom je verder dan met stug doorwerken. Het betekent dat er een goede arbeid-rust verhouding moet zijn om scherp te blijven presteren en dat je soms wel eens een stap terug moet kunnen en willen doen om er vervolgens weer twee voorwaarts te maken. Of zoals Covey predikte: ‘Hou de zaag scherp’, ook wel bekend als zijn zevende ‘habit’ van effectief leiderschap. Het gaat hier om je lichamelijke, spirituele, geestelijke en sociaal-emotionele vaardigheden: onderhoud en verbetering van het beste instrument dat je hebt – jezelf.

Les 2

Doe de juiste dingen. Heel veel professionals verspillen uren per dag door de verkeerde dingen te doen en als een kip zonder kop door te werken. Maar een belangrijke eigenschap van zelfmanagement is ook af en toe de tijd nemen om jezelf af te vragen of je nog wel de juiste dingen doet: is een andere aanpak niet veel effectiever?

Veel advocaten zijn bijvoorbeeld druk met het binnen halen van nieuw werk, maar komen tijd te kort om de organisatie goed neer te zetten. Ze werken in hun organisatie, maar werken niet aan hun organisatie. Personeelsbeleid, het bepalen van een visie, missie en strategie, nieuwe markten onderzoeken, aandacht besteden aan de onderlinge samenwerking e.d., het blijft allemaal liggen. Je moet echter de essentiële elementen, je mensen en de organisatie daaromheen, ook aandacht geven om verder te groeien. 

Tip

Doe aan continue zelfreflectie. Je kunt bijvoorbeeld een wekelijkse review houden, waarbij je de week evalueert en de volgende week plant. Tijdens deze review kan je een logboek bijhouden waarin je evalueert in hoeverre persoonlijke doelen zijn bereikt, wat er goed ging en wat minder goed. Dit is ook een moment om kritisch te kijken naar je persoonlijke balans en die van je omgeving.

Een andere bekende houthakkersmetafoor luidt: ‘’Hoe dik een boom ook is, als je elke dag de bijl vijf keer oppakt en een zwaai geeft, gaat de boom uiteindelijk om.’’

Het verhaal dat hierover in managementkringen de ronde doet is dat auteurs Canfield en Hansen van hun boek, ‘Chicken Soup for the Soul’, een bestseller wilde maken en daarvoor advies inwonnen bij vijftien best-selling auteurs. Toen ze dit gedaan hadden wisten ze echter niet meer wat ze moesten doen. Overweldigd door alle informatie blokkeerden ze volledig. In een later boek schrijft Canfield daarover: ‘’To tell the truth, we became a little crazy. We didn’t know where to start.’’ Ten einde raad vroegen Canfield en Hansen advies aan de bekende psycholoog en auteur Dr. R. Scolastico, die hen vervolgens de genoemde houthakkerswijsheid voorhield onder het motto: ‘kleine stappen nemen en die consequent volhouden en dan is succes gegarandeerd’.  Geinspireerd door deze metafoor bedachten Canfield en Hansen een oplossing voor hun eigen situatie, de Regel van Vijf: een methode om doelen of werkzaamheden, waarbij veel op je afkomt effectief en relatief eenvoudig te realiseren. Of de genoemde auteurs nu daadwerkelijk de bedenker zijn van deze inmiddels bekende zelfmanagementtool blijft in het midden; de eerder genoemde Maxwell wil ook nog weleens met deze eer strijken.

Canfield en Hansen committeerden zich aan het nemen van vijf dagelijks uit te voeren acties voor hun doel om van hun boek een bestseller maken en paste dat twee jaar lang gedisciplineerd toe. Het boek is wereldwijd een bestseller geworden.

Les 3

De kracht van herhaling. Veel succesverhalen zijn het resultaat van een heleboel kleine acties, die consequent dag na dag zijn herhaald. Op den duur worden je acties automatismen. Het gaat vanzelf, zonder dat je erover nadenkt.

Tip

Beantwoord de navolgende vragen: ‘Welke vijf eenvoudige, praktische en toepasbare regels kan ik bedenken om mijn doel te realiseren?

Voorbeeld: Stel je wilt voor jezelf beginnen als advocaat of juridisch adviseur. Dan zou je bijvoorbeeld gedurende de eerste 6 maanden de Regel van Vijf als volgt kunnen toepassen:

Dagelijks staan op mijn lijstje de volgende vijf activiteiten:

1. Advies: advies inwinnen (collega’s, banken, vrienden e.d.)
2. Contacten: contact met bestaande of potentiele klanten onderhouden
3. Lezen: in totaal 1 boek per week over startend ondernemen.
4. Denken: nadenken over missie, visie, strategie, maar ook mediteren
5. Schrijven: uitwerken van ideeën en plannen.

Tip

Practice what you preach. Volgens Maxwell geldt de Regel van Vijf niet alleen voor personen, maar ook voor bedrijven. Deze aanpak is volgens hem veel concreter en praktischer dan het formuleren van ingewikkelde mission statements en kernwaarden. “Je organisatiecultuur wordt uiteindelijk veel meer bepaald door de dingen die je dagelijks doet, dan door een missie die je aan de muur hangt of de kernwaarden die je op je website zet.”, aldus Maxwell. Menig juridische organisatie zou zich hierdoor aangesproken moeten voelen. Heel pijnlijk als je klantgerichtheid op je website heilig hebt verklaard, maar de juristen vervolgens in de dagelijkse praktijk slecht bereikbaar zijn. Of als je koketteert met de goede work- life- balance binnen je organisatie en je vervolgens je mensen over de kling jaagt door ze crazy veel en hard te laten werken. Helaas voorbeelden te over. Dus wie zichzelf serieus neemt als organisatie formuleert een paar dagelijkse kerngedragsregels en laat de mensen die ertoe doen het goede voorbeeld geven.

Er bestaat niets anders dan de beleving van dit moment door jou. Jouw werkelijkheid. Al het andere is fantasie, een gedachte, een verhaal. Die bedenksels worden óók door jou waargenomen. Hoe meer je aandacht gaat naar jouw verhalen om je directe beleving heen, hoe minder intiem je je verbonden voelt met de beleving, met deze werkelijkheid. Je aandacht gaat dan naar goed- of afkeuring van wat je beleeft, naar de betekenis die je geeft aan wat je ervaart, naar vergelijkingen met eerdere ervaringen, in plaats van naar de pure beleving zelf. Je zou kunnen zeggen: hoe meer je denkt, hoe minder je leeft. Als je in je gedachtewereld leeft is er nog steeds alleen dit moment, maar dat heb je dan gereduceerd tot een fantasie. Een fantasie die je aanziet voor de werkelijkheid. ‘Het gaat slecht met de wereld, we leven op de rand van de ondergang!’ is zo’n fantasie. Of: ‘Ik heb een zwaar leven, want mijn jeugd was een hel!’ Je zit in de zon, om je heen fluiten de vogels, en je roept dat het allemaal één doffe ellende is. Wat klopt er niet in dat plaatje?

Als je je directe ervaring verruilt voor gedachten over toekomst en verleden, en die meer voor waar aanziet dan dat wat écht is – namelijk dit hier en nu – loop je de kans dat je het leven als akelig ervaart. Als klein kind was je zo goed in het beleven van de werkelijkheid, je ging er helemaal in op. Maar nu hou je afstand en reserve, en je gelooft dat alles eigenlijk anders zou moeten zijn dan het is.

Maak jij je leven inderdaad donkerder dan het misschien is? Richt dan je aandacht eens op de natuur. Ga wandelen in het bos, in het park of door de weilanden. Zie al die nuances groen, voel de wind, de zon of de regen op je huid, luister naar het gekwetter van een veldleeuwerik verderop. Hoor het ruisen van de wind door de eiken of het riet, snuif de geur op van de dennenbomen, het pas gemaaide gras, de koeienmest. Hurk eens neer bij een mierennest of een beek met kleine visjes. En óók: wees lief voor de knoop in je buik, de pijn in je hart of de moeheid achter je ogen door ook dát ter ervaren zoals het is. Zo ervaar je de werkelijkheid van dit moment. Wie zegt dat jij je blij zou moeten voelen? Ook je pijn is de werkelijkheid van dit moment.

Maar al die gedachten die jou somber, boos of machteloos maken gaan niet over hier en nu. Bijt je er daarom niet in vast alsof ze de waarheid zijn. Stel ze uit, liefst tot sint-juttemis, je hebt ze immers al zo vaak gedacht en ze maken je niet gelukkiger. Kortom, leef hier en nu. En weet: hier en nu is er niets aan de hand, het is precies zoals het moet zijn. Daarin mag je ontspannen.